Alimenty w czasach pandemii - spadek wynagrodzenia lub utrata pracy


Obniżenie wysokości zarobków, pogorszenie stanu zdrowia czy utrata pracy, a w związku z tym pogorszenie sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej do płacenia alimentów, mogą stanowić przesłanki uzasadniające rozważanie przez sąd obniżenia wysokości świadczenia alimentacyjnego.

Zgodnie z art. 138 ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, tzn. podwyższenia lub obniżenia alimentów. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zmniejszenie lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie albo zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych. Zmianę stosunków powoduje także zdarzenie, wskutek którego obowiązek alimentacyjny wygasa. Spośród takich zdarzeń można podać przykładowo uzyskanie przez uprawnionego zdolności do samodzielnego utrzymywania się, zaprzeczenie ojcostwa lub unieważnienie uznania dziecka, rozwiązanie przysposobienia bez utrzymania w mocy obowiązku alimentacyjnego, wynikającego z przysposobienia (tak prof. K. Pietrzykowski, Komentarz do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego 2020, Legalis). Powód może domagać się już w pozwie, jak również na każdym etapie postępowania, udzielania zabezpieczenia przez obniżenie alimentów, czy czasowe zawieszenie bądź uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

Sprawy o obniżenie alimentów aktualnie w czasach pandemii, nie należą do kategorii spraw pilnych w tarczy antykryzysowej, czyli takich, które w czasie epidemii muszą być rozpatrywane przez sądy. Prezes właściwego sądu może jednak zarządzić rozpoznanie każdej sprawy jako pilnej, jeżeli jej nierozpoznanie mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi lub zwierząt, poważną szkodę dla interesu społecznego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, a także gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Stanowi o tym art. 14a ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Roszczenie o udzielenie zabezpieczenia poprzez obniżenie alimentów powinno zostać rozstrzygnięte przez sąd bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obniżenie wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub obniżenie dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi utratę dochodu i jest uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okresy świadczeniowe od dnia 1 października 2019 r. do dnia 30 września 2021 r. Powód musi udowodnić, że jego możliwości finansowe i zarobkowe uległy pogorszeniu. W takich sytuacjach najlepszym rozwiązaniem będzie w pierwszej kolejności podjęcie przez strony mediacji. Dopiero, gdy ta droga nie przyniesie skutku zasadne będzie skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

Osoby, które są zobowiązane do płacenia alimentów, a tego obowiązku nie wykonują nie narażają się na odpowiedzialność karną z art. 209 Kodeksu karnego, gdyż do uchylania się od tego obowiązku dochodzi wtedy, gdy ktoś ma możliwość płacenia, a nie płaci, bo nie chce lub lekceważy wyrok sądu. Jak bowiem zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9.06.1976 roku VI KZP 13/75, OSNKW 1976/7 - 8, poz. 86: „Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku nie dopełnia go ze złej woli” (por. również wyrok SN z 5.01.2001 roku V KKN 504504/00, Prok. i Pr. - wkł. - 2001/6, poz, oraz wyrok SA we Wrocławiu z 16.03.2016 roku II AKa 7/16, LEX nr 2025526. Źródło orzecznictwa na podstawie programu informacji programu informacji prawnej LEX oraz Komentarza do Kodeksu Karnego pod redakcją Marka Mozgawy, wydanie 9, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.

Stan prawny: sierpień 2020.


Autorzy: Robert Żurawski i Natalia Ćmiech.


Powyższy wpis ma charakter bardzo ogólnej informacji na temat opisywanego zagadnienia i nie zawiera wszystkich szczegółów dotyczących prezentowanej treści z uwagi na jego blogowy i jedynie wstępny i informacyjny charakter.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie powyższego wpisu bez zgody autorów jest zabronione.


Kancelaria LEX-ART Robert Żurawski | Alimenty w czasach pandemii – spadek wynagrodzenia lub utrata pracy
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu oraz prowadzenia danych statystycznych. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Polityka Prywatności
Jak wyłączyć pliki cookies?
ROZUMIEM